Parlament Europejski przyjął dyrektywę usługową

W środę, 15 listopada zakończyły się kilkuletnie prace nad dyrektywą usługową, której celem jest usunięcie barier, na jakie napotykają usługodawcy świadczący usługi na wspólnym rynku. Posłowie przyjęli, z nieznacznymi zmianami, wspólne stanowisko Rady. Wersja przyjęta dziś przez Parlament nie różni się znacząco od tekstu przyjętego w pierwszym czytaniu i zapewnia równowagę między wymogiem konkurencyjności a potrzebą ochrony praw pracowniczych. Państwa członkowskie mają trzy lata na wdrożenie dyrektywy.

Zgodnie z rekomendacją posłanki sprawozdawczyni Evelyne GEBHARDT (PSE, DE) Parlament zatwierdził wspólne stanowisko Rady mające na celu przyjęcie dyrektywy w sprawie usług na rynku wewnętrznym. Posłowie odrzucili 39 poprawek zgłoszonych w drugim czytaniu przez niektórych parlamentarzystów i grupy polityczne. Przyjęte zostały trzy poprawki techniczne dotyczące procedury komitologii, które jednak zyskały akceptację Rady i Komisji.

To czy projekt przedstawiony przez Radę zyska akceptację Parlamentu zależało w dużej mierze od wyjaśnień Komisji Europejskiej dotyczących zakresu i formy prawnej wytycznych w sprawie stosowania dyrektywy, jakie Komisja Europejska przygotowuje dla państw członkowskich, perspektyw harmonizacji aktów prawnych dotyczących świadczenia usług, neutralności proponowanej dyrektywy względem przepisów regulujących rynek pracy, praw pracowniczych i prawa karnego, a także wpływu dyrektywy na świadczenie usług użyteczności publicznej.

Przemawiający w imieniu Komisji Europejskiej komisarz Charlie McCreevy zapewnił, że dokument przygotowany przez Komisję zawierający wskazówki dotyczące implementacji dyrektywy ma charakter pomocniczy i nie zawiera prawnie wiążących interpretacji jej zapisów. Dyrektywa nie ma także wpływu na krajowe prawo pracy państw członkowskich i prawa o charakterze socjalnym, czy wynikające z układów zbiorowych. Dyrektywa nie wpłynie również na prawo karne państw członkowskich, co oznacza, że krajowe przepisy prawa karnego będą stosowane zarówno wobec usługodawców pochodzących z danego państwa członkowskiego, jak również posiadających siedzibę w innym kraju UE, ale świadczących usługi na jego terenie. McCreevy podkreślił jednak, że państwa członkowskie nie mogą wykorzystywać przepisów z zakresu prawa karnego do ominięcia lub zapobieżenia stosowania postanowień dyrektywy. Komisarz zapewnił także, że dyrektywa nie obejmie usług o charakterze społecznym świadczonych przez państwo lub w jego imieniu. Dotyczy to usług świadczonych w celach charytatywnych przez kościoły i organizacje kościelne.

Wspólne stanowisko Rady przyjęte przez posłów uwzględnia kompromisową wersję tekstu przyjętą przez Parlament Europejski w pierwszym czytaniu. Celem Parlamentu było wprowadzenie rozwiązań umożliwiających transgraniczne świadczenie usług, ale przy zachowaniu najważniejszych elementów europejskiego modelu społecznego. Zwolennicy zachowania równowagi argumentowali, że jeśli celem dyrektywy jest promowanie wzrostu gospodarczego i zatrudnienia, powinna ona jednocześnie zapewniać państwom członkowskim wpływ na sposób świadczenia usług użyteczności publicznej oraz zachowanie praw socjalnych pracowników.

Nowe elementy w stanowisku Rady

Rada włączyła do projektu zapis umożliwiający państwom członkowskim żądanie dodatkowego ubezpieczenia i gwarancji finansowych ze strony usługodawcy bez względu na to, czy taki wymóg obowiązuje w kraju będącym siedzibą usługodawcy. Innym zapisem Rada proponuje uznawać brak odpowiedzi władz kraju świadczenia usługi na wniosek o zezwolenie za domniemanie zgody. Państwa Członkowskie będą jednak mogły, w uzasadnionych przypadkach, przedłużyć termin udzielenia odpowiedzi.

Swoboda świadczenia usług

Projekt Komisji Europejskiej wprowadzał zasadę kraju pochodzenia, która zapewniała, że usługodawcy podlegaliby wyłącznie przepisom krajowym państwa pochodzenia. Zasada ta zastąpiona została terminem "swoboda świadczenia usług". Zachowano generalną ideę dostępu do usług na zasadach obowiązujących w kraju pochodzenia usługodawcy, jednak z większą ilością wyjątków i większym nadzorem nad prowadzoną działalnością usługową przez kraj, w którym świadczona jest usługa.

Dyrektywa wymienia wymagania, których Państwa Członkowskie nie mogą nakładać na dostawców usług z siedzibą w innym kraju UE. Na przykład, nie można wymagać, aby przedsiębiorstwo usługodawcy ustanowione było na terytorium kraju, w którym świadczona jest usługa. Nie można również wymagać uzyskiwania zezwolenia od właściwych organów państwa członkowskiego, w tym wpisu do rejestru lub zarejestrowania w organizacji lub stowarzyszeniu zawodowym na ich terytorium. Nie można stanowić postanowień, które zapobiegają świadczeniu usług przez osoby pracujące na własny rachunek ani zabraniać używania własnego sprzętu i materiałów stanowiących integralną cześć świadczonej usługi.

Zakres dyrektywy

Dyrektywa będzie mieć zastosowanie (z wyjątkiem zasady swobodnego świadczenia usług) do usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym (UOIG) - jak usługi pocztowe, dystrybucja energii elektrycznej, gazu, wody i gospodarka odpadami - które zostały poddane konkurencji w poszczególnych państwach członkowskich i nie są świadczone na zasadzie monopolu. Warto zauważyć, że nie ma jednolitej definicji UOIG i państwa członkowskie stosują własne, krajowe wykładnie w tym zakresie.

Dyrektywą będą objęte usługi w ramach stale zmieniających się rodzajów działalności, w tym usług dla przedsiębiorstw, takich jak doradztwo w dziedzinie zarządzania, certyfikacja i testowanie, zarządzanie obiektami, w tym utrzymanie biur, reklama, usługi rekrutacji, oraz usługi pośredników handlowych. Objęte dyrektywą będą również usługi świadczone zarówno na rzecz przedsiębiorców, jak i konsumentów, na przykład doradztwo prawne lub podatkowe, usługi dotyczące nieruchomości, takie jak usługi agencji nieruchomości, usługi budowlane, w tym architektoniczne, dystrybucja, organizacja targów, wynajem samochodów i usługi biur podroży. Dyrektywa obejmuje również usługi dla konsumentów, takie jak usługi turystyczne, w tym usługi przewodników turystycznych, usługi rekreacyjne, ośrodki sportowe i parki rozrywki oraz - o ile nie są wyłączone z zakresu zastosowania dyrektywy - usługi pomocy domowej, takie jak pomoc dla osób starszych.

Usługi nie objęte dyrektywą

Z zakresu dyrektywy wyłączone zostały usługi agencji pracy czasowej, usługi ochrony osobistej i usługi transportowe w tym transportu miejskiego, taksówek i pogotowia ratunkowego oraz usługi portowe. Nie będą stanowić przedmiotu dyrektywy stosunki umowne pomiędzy usługodawcą i klientem pozostające we właściwości międzynarodowego prawa prywatnego.

Dyrektywa nie będzie również dotyczyć usług o charakterze nieekonomicznym świadczonych w interesie ogólnym, usług w zakresie bankowości, działalności kredytowej, ubezpieczeń, rent i emerytur, inwestycji i płatności, usług i sieci łączności elektronicznej, usług transportowych (z wyjątkiem przewozu gotówki i transportu zwłok), określonych usług prawnych, usług zdrowotnych (publicznych i prywatnych), usług audiowizualnych, gier hazardowych, i usług notarialnych. Dyrektywa nie ma zastosowania w dziedzinie podatków, ani nie dotyczy usług społecznych świadczonych przez usługodawców upoważnionych do tego przez państwo lub organizacje charytatywne uznane za takie przez państwo, związane z budownictwem socjalnym, opieką nad dziećmi oraz pomocą rodzinom i osobom będącym stale lub tymczasowo w potrzebie.

Dyrektywa nie narusza działań mających na celu ochronę lub promowanie różnorodności kulturalnej czy językowej, pluralizmu środków masowego przekazu, ani prawa pracy, w tym prawa do prowadzenia działań w związkach zawodowych, układów zbiorowych oraz ustawodawstwa krajowego w zakresie ubezpieczenia społecznego w państwach członkowskich.

Delegowanie pracowników

W dyrektywie zabraknie również zapisów dotyczących delegowania pracowników do innego państwa członkowskiego w celu świadczenia usług, które zakazywały stosowania barier administracyjnych przez władze niektórych Państw Członkowskich biurokratycznie egzekwujących postanowienia dyrektywy 96/71/WE w sprawie delegowania pracowników. Cześć z nich, w formie niewiążących rekomendacji, znajdzie się w wytycznych dotyczących stosowania dyrektywy przygotowywanych przez Komisję Europejską.

Dyrektywa wejdzie w życie następnego dnia po jej opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Państwa członkowskie będą zobowiązane wprowadzić w życie przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne niezbędne do wykonania dyrektywy w terminie trzech lat od jej wejścia w życie.

źródło: Parlament Europejski, Polska sekcja prasowa