O zdrowiu psychicznym w Strasburgu i Poznaniu

W niedzielę 10 września poseł Kaczmarek wziął udział na poznańskim Starym Rynku w akcji solidarności z osobami cierpiącymi na schizofrenie i depresję organizowaną przez Środowiskowy Dom Samopomocy "Zielone Centrum" w Poznaniu. Funkcjonowanie domu opiera się na modelu domów - klubów "Pod Fontanną", którego podstawy zostały utworzone w 1948 roku w Nowym Jorku przez grupę pacjentów" szpitala psychiatrycznego.

Problem schizofrenii, depresji i innych zaburzeń psychicznych dotyka milionów ludzi na całym świecie. W wielu wypadkach osoby dotknięte tymi chorobami są wykluczone ze społeczeństwa. Tego typu akcje jak ta zorganizowana przez Dom pod fontanną pokazują, że każdy człowiek jest wartościowy i powinien realizować swoje marzenia bez względu na problemy zdrowotne - powiedział poseł Kaczmarek .

Trzy dni wcześnie podczas debaty w Parlamencie Europejskim na temat Strategii zdrowia psychicznego dla Unii Europejskiej poseł Kaczmarek zwrócił uwagę, że problemy zdrowia psychicznego nie znają granic państwowych i zaznaczył, że wspólnotowa strategia zdrowia psychicznego może polepszyć proces tworzenia i zapewniania usług na poziomie narodowym dla osób z niepełnosprawnością intelektualną i osób dotkniętych zaburzeniami psychicznymi. Poseł podkreślił, że stosunek do osób dotkniętych chorobami psychicznymi jest miarą społeczeństwa, dlatego bardzo ważne są postulaty zwalczania napiętnowania, likwidowania uprzedzeń, zmiany postaw i stereotypów dotyczących zaburzeń psychicznych.

Tymczasem w Polsce, jak polityk chce obrazić innego polityka mówi lub sugeruje, że ten drugi jest chory mentalnie lub psychicznie - stwierdził poseł - Niestety postępują tak nawet niektórzy posłowie do Parlamentu Europejskiego. Tymczasem wszyscy powinniśmy pamiętać, że osoby cierpiące na zaburzenia psychiczne zasługują na godną i ludzką opiekę i traktowanie.

Jedna czwarta osób w Europie przynajmniej raz w życiu cierpiała na poważne zaburzenie psychiczne, a 18,4 mln osób w wieku 18-65 lat cierpi na głęboką depresję. Parlament przyjął sprawozdanie w sprawie poprawy zdrowia psychicznego ludności - strategia zdrowia psychicznego dla Unii Europejskiej, w którym wzywa m.in. do reformy systemów opieki w zakresie zdrowia psychicznego w nowych państwach członkowskich.

Zdrowie psychiczne umożliwia obywatelom rozwój intelektualny i emocjonalny, a także uczestnictwo w życiu społecznym, szkolnym i zawodowym. Zaburzenia psychiczne są źródłem wydatków, napiętnowania i wykluczenia społecznego, dlatego posłowie z zadowoleniem witają zaangażowanie Komisji w promowanie zdrowia psychicznego. Proponują, by Komisja Europejska po opracowaniu zielonej księgi wystąpiła z wnioskiem dotyczącym dyrektywy w sprawie zdrowia psychicznego w Europie oraz obrony i poszanowania praw obywatelskich i podstawowych w przypadku osób cierpiących na zaburzenia psychiczne.

Posłowie wezwali do priorytetowego potraktowania zdrowia psychicznego w ramach polityki ochrony zdrowia i w unijnej polityce badań naukowych, ze szczególnym wskazaniem na zapobieganie. Zdaniem posłów kwestia ta powinna być uwzględniona w strategiach politycznych i prawodawstwie wszystkich dyrekcji Komisji oraz ministerstw wszystkich państw członkowskich, które powinny zobowiązać się do zharmonizowania obecnych krajowych i międzynarodowych wskaźników zdrowia psychicznego, co pozwoli na gromadzenie porównywalnych danych na poziomie UE.

Parlament wzywa Komisję do wsparcia dalszych reform w państwach członkowskich, w których dochodziło do nadużyć w dziedzinie psychiatrii, stosowania nadmiernej ilości leków lub więzienia pacjentów, czy też stosowania nieludzkich praktyk, takich jak stosowanie "łóżek-klatek" lub zbyt częste umieszczanie w izolatkach, zwłaszcza w nowych państwach członkowskich.

W przyjętej poprawce do dokumentu posłowie zwracają uwagę na złe wskaźniki zdrowia psychicznego w społeczeństwach nowych państw członkowskich, o czym świadczy duża liczba samobójstw, aktów przemocy oraz uzależnień, zwłaszcza od alkoholu. Kraje te otrzymały w spadku nieodpowiednie systemy opieki w zakresie zdrowia psychicznego oraz wielkie ośrodki psychiatryczne i placówki opieki, które zwiększają wykluczenie społeczne oraz napiętnowanie.

Posłowie uważają, że KE powinna umieścić reformy psychiatrii w porządku obrad negocjacji akcesyjnych. Apelują jednocześnie o lepsze wykorzystanie dostępnych instrumentów wspólnotowych, takich jak Siódmy Program Ramowy, do wspierania badań nad zdrowiem psychicznym w UE.

Posłowie zwracają również uwagę, że w niektórych państwach członkowskich, szczególnie w nowych, duża liczba dzieci dorasta w państwowych placówkach opieki. Nalegają w związku z tym, aby Komisja skuteczniej wspierała stworzenie alternatywnych systemów, które pomogłyby rodzicom z grup ryzyka we właściwej opiece nad dziećmi.

Korzystną tendencją jest odchodzenie od długotrwałej zinstytucjonalizowanej opieki nad dziećmi z problemami rozwojowymi i behawioralnymi i nad dorosłymi cierpiącymi na chroniczne i poważne zaburzenia, na rzecz zapewniania im wsparcia umożliwiającego życie w społeczeństwie. Jednak, zdaniem posłów, w procesie tym zabrakło odpowiedniego planowania i środków na rzecz usług lokalnych. Dlatego Parlament podkreśla potrzebę zreformowania usług na rzecz ochrony zdrowia psychicznego i oparcia ich na wysokiej jakości lokalnej opiece zapewnianej w miejscu zamieszkania lub specjalistycznych placówkach przeznaczonych dla osób wymagających częściowej opieki. Towarzyszyć temu powinien szeroki wachlarz usług związanych z hospitalizacją w przypadkach dolegliwości o ostrym przebiegu, chronicznych lub wymagających zastosowania środków bezpieczeństwa.

Do poprawy i promowania dobrego stanu psychicznego oraz strategii terapeutycznej dla cierpiących na zaburzenia psychiczne potrzebne są oprócz leczenia także odpowiednie otoczenie społeczne i środowisko pracy, a także pomoc rodziny i lokalnej społeczności. Należy zatem zagwarantować podstawowe prawa społeczne i obywatelskie, jak prawo do mieszkania i wsparcia ekonomicznego dla osób niezdolnych do pracy oraz prawo do wchodzenia w związki małżeńskie i kierowania własnymi sprawami. Sprawozdanie stwierdza, że napiętnowanie stanowi formę dyskryminacji i powinno podlegać ustawom antydyskryminacyjnym.

Posłowie proponują także przyznawanie pomocy matkom, zarówno przed jak i po porodzie, w celu uniknięcia depresji lub innych objawów psychopatologicznych licznie występujących w tych sytuacjach.

Posłowie wzywają do ustanowienia grupy ds. koordynacji i nadzoru w dziedzinie zdrowia psychicznego w celu gromadzenia informacji na temat zdrowia psychicznego i jego promowania w UE. Dokonywałaby ona oceny dostępności do specjalistów z zakresu zdrowia psychicznego i infrastruktury oraz rozpowszechniała informacje na temat najlepszych wzorców wśród wszystkich państw członkowskich i wszystkich stron zaangażowanych w leczenie chorób i zaburzeń psychicznych. W działania grupy należy zaangażować organizacje pacjentów i organizacje prowadzące leczenie oraz instytucje opieki i instytuty wiedzy.